Xu hướng số hóa ngành cấp nước tại Việt Nam: Từ dò tìm rò rỉ đến quản lý tài sản thông minh
Số hóa ngành cấp nước đang thay đổi cách quản lý hạ tầng
Hệ thống cấp nước ngày càng cần được quản lý dựa trên dữ liệu thay vì chỉ xử lý sự cố khi xảy ra. Trên thế giới, quá trình Digital Water đang kết hợp GIS, đồng hồ thông minh, giám sát từ xa, phát hiện rò rỉ chủ động và các nền tảng dữ liệu để hỗ trợ đơn vị cấp nước vận hành hiệu quả hơn.
Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong quản lý hạ tầng công cộng cũng đang được thúc đẩy. World Bank ghi nhận nhiều đô thị Việt Nam đang từng bước ứng dụng các giải pháp số gắn với nhu cầu quản lý tài sản và dịch vụ công.
Từ phát hiện rò rỉ đến quản lý dữ liệu đường ống
Một trong những điểm bắt đầu thiết thực của số hóa ngành nước là số hóa dữ liệu mạng lưới và giảm thất thoát nước. Thay vì chỉ tìm rò rỉ sau khi xuất hiện dấu hiệu rõ ràng, các đơn vị vận hành có thể kết hợp:
Thiết bị dò rò rỉ âm học.
Thiết bị xác định vị trí đường ống.
GPS và dữ liệu GIS.
Data logger và dữ liệu đo tại hiện trường.
Phần mềm hỗ trợ thu thập, lưu trữ và báo cáo.
Mục tiêu là biến kết quả khảo sát hiện trường thành dữ liệu có thể lưu trữ, truy xuất và sử dụng cho các hoạt động quản lý tiếp theo.
Công nghệ dò rò rỉ là một phần của hệ thống quản lý thông minh
High Sense Solutions phát triển các giải pháp dò tìm rò rỉ nước bằng công nghệ âm học, hướng tới giảm Non-Revenue Water (NRW). Các thiết bị như PERIJA PLUS có GPS, data logger và khả năng kết nối với ứng dụng; hệ thống có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu và xuất báo cáo.
Với LT-Sonic, thiết bị vừa hỗ trợ xác định vị trí đường ống nước ngầm vừa dò rò rỉ. Ứng dụng đi kèm có khả năng hiển thị dữ liệu và xuất dữ liệu dưới các định dạng KML, KMZ hoặc CSV, tạo điều kiện đưa kết quả khảo sát vào quy trình quản lý bản đồ và GIS.
Đây là một bước quan trọng: từ một lần kiểm tra rò rỉ → tạo ra dữ liệu phục vụ quản lý hạ tầng.
Quản lý tài sản thông minh không chỉ là lắp thêm cảm biến
Một hệ thống quản lý tài sản nước hiệu quả cần kết nối nhiều loại dữ liệu: vị trí đường ống, thông tin tài sản, kết quả kiểm tra, tình trạng vận hành và lịch sử bảo trì.
Theo World Bank, quá trình số hóa ngành nước có thể bao gồm GIS, smart metering, tích hợp dữ liệu, giám sát, bảo trì dự đoán và phát hiện rò rỉ chủ động.
Vì vậy, số hóa không nhất thiết bắt đầu bằng một hệ thống lớn và phức tạp. Đơn vị quản lý có thể bắt đầu từ những bài toán cụ thể như xác định vị trí đường ống, chuẩn hóa dữ liệu khảo sát và phát hiện rò rỉ, sau đó từng bước tích hợp vào hệ thống quản lý tài sản.
Hướng tới mạng lưới cấp nước được quản lý bằng dữ liệu
Khi dữ liệu từ hiện trường được thu thập có hệ thống, đơn vị vận hành có thể xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ:
Khảo sát → Phát hiện bất thường → Xác định vị trí → Ghi nhận dữ liệu → Lập kế hoạch sửa chữa → Theo dõi lịch sử tài sản.
Đây chính là nền tảng để chuyển từ mô hình “sửa chữa khi có sự cố” sang quản lý hạ tầng chủ động hơn.
Đối với các đơn vị cấp nước, khu đô thị, khu công nghiệp và công trình hạ tầng, việc lựa chọn công nghệ phù hợp với từng bài toán thực tế sẽ quan trọng hơn việc triển khai công nghệ chỉ vì xu hướng.
High Sense Solutions – công nghệ hỗ trợ quản lý thất thoát nước
High Sense Solutions cung cấp các giải pháp cho dò tìm rò rỉ nước, xác định vị trí đường ống, kiểm tra đồng hồ nước và phần mềm hỗ trợ thu thập dữ liệu hiện trường. Công ty cho biết các giải pháp của mình phục vụ lĩnh vực nước và nước thải cùng nhiều ngành hạ tầng khác.
Trong lộ trình số hóa ngành cấp nước, những công cụ này có thể được xem như lớp dữ liệu tại hiện trường, hỗ trợ đơn vị quản lý thu thập thông tin chính xác hơn trước khi đưa dữ liệu vào hệ thống GIS, quản lý tài sản hoặc các nền tảng quản lý mạng lưới.
Số hóa ngành nước không bắt đầu từ một hệ thống thật lớn. Nó bắt đầu từ việc biến từng lần kiểm tra đường ống, từng điểm rò rỉ và từng tài sản dưới lòng đất thành dữ liệu có thể quản lý.
